İş Hukuku

Fesih anında iki ayrı soru vardır: sözleşme hangi sebeple sona erdi ve bu sebep usulüne uygun ortaya konuldu mu? İkisi ayrı ayrı incelenir; sebep haklı olsa dahi usul eksikse fesih geçersiz sayılabilir.

İş güvencesi kapsamındaki bir çalışan için süreler kritiktir: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı, anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücüdür.

• Kıdem ve ihbar tazminatı hesabı ile tavan uygulaması
• İşe iade davası ve iş güvencesi tazminatı
• Haklı nedenle fesihte altı iş günlük süre
• İbraname imzalanmış olması hâlinde talep edilebilecekler

Fazla mesai, yıllık izin, hafta tatili ve bayram çalışması alacaklarında asıl tartışma hakkın varlığı değil, ispatıdır. Puantaj ve giriş-çıkış kayıtlarını tutmak işverenin yükümlülüğüdür; bu kayıtlar dosyaya getirtilebilir.

Yazılı belge bulunmadığında hesap tanık beyanına dayanır ve bu durumda takdiri indirim uygulanması yerleşik uygulamadır. Elde tutulan her kayıt, indirimin etkisini azaltır.

• Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ayrımı
• Kullandırılmayan yıllık izin ücreti
• Hafta tatili ve ulusal bayram-genel tatil alacakları
• Beş yıllık zamanaşımının ne zaman işlemeye başladığı

İş kazası sonrası açılabilecek davalar tek değildir: maddi ve manevi tazminat, sürekli iş göremezlik geliri ve şartları varsa destekten yoksun kalma tazminatı ayrı ayrı değerlendirilir.

Kazanın SGK’ya bildirilmiş olması, tazminat taleplerini kendiliğinden karşılamaz. Kusur oranı ve iş göremezlik derecesi, hesabın tamamını belirleyen iki unsurdur.

İşverenin en sık karşılaştığı sorun, haklı bir sebebi usulsüz kullanmaktır. Davranış veya verim kaynaklı fesihlerde savunma alınması zorunludur; savunma istenip aynı gün fesih yapılması, sürecin işletildiğini değil şeklen tamamlandığını gösterir.

Haklı nedenle derhâl fesihte altı iş günlük süre işler ve soruşturmayı uzatmak bu süreyi durdurmaz. Uygulamada kaybedilen dosyaların önemli bir bölümü bu iki noktada kaybedilir.

• Fesih bildiriminin yazılı ve gerekçeli düzenlenmesi
• Savunma alma sürecinin usulüne uygun yürütülmesi
• Disiplin soruşturması ve tutanak düzeni
• İbraname ve ikale sözleşmesinin geçerlilik şartları

İş hukukunda uyuşmazlıkların çoğu, sözleşme ve kayıt düzeninin baştan doğru kurulmamasından doğar. İş sözleşmelerinin, iç yönetmeliğin, fazla çalışma onaylarının ve izin kayıtlarının denetime dayanacak biçimde tutulması, sonradan yapılacak her savunmadan daha etkilidir.

Çalışan verilerinin işlenmesi ayrıca KVKK yükümlülüğü doğurur; özlük dosyaları ve işe alım süreçleri bu kapsamda ayrı bir uyum konusudur.

• İş sözleşmesi ve iç yönetmelik hazırlanması
• Fazla çalışma onayı ve izin kayıt düzeni
• Alt işveren (taşeron) ilişkisinin kurgulanması
• İş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri

Mobbing iddiaları, tek bir olaya değil süreklilik gösteren bir davranış örüntüsüne dayanır. Bu nedenle tarih, tanık ve yazışma kaydı tutmak iddianın kaderini belirler.

Aynı durum işveren tarafı için de geçerlidir: asılsız bir iddiaya karşı savunma da ancak düzenli tutulmuş kayıtlarla yapılabilir.